You are in the archive Please visit our new homepage

ذخیرۂ برزن

الیگزینڈر برزن دا بدھ ذخیرۂ برزن

ایس صفحے دے متنی روپ ول کانٹا بدلو ۔ مڈھلی بھال تے جاؤ

مڈھلا > لکھاری > بدھ مت نال سنگت

بدھ مت نال سنگت

الیگزینڈر برزن
سنگاپور، ۱۰ اگست، ۱۹۸۸
ترجمہ: افضال محمود

نظرثانی شدہ اقتباس
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999.

 

میں نکے ہوندیاں توں ہی ایشیائی سنسکرتی نال موہ رکھدا ساں۔ تیراں ورہیاں دی عمر دے نیڑے تریڑے میں ہتھیا یوگا کرن لگ پیا۔ سولہ ورہیاں دی عمر وچ میں رٹگرز یونیورسٹی داخل ہویا جتھے میں دو سال کیمسٹری پڑھی۔ میں اک اختیاری مضمون ایشیائی سنسکرتیاں بارے وی پڑھیا جیہڑا مینوں بوہت چنگا لگیا۔ اک سبق ویلے جدوں پروفیسر نے بدھ مت دے اک دیس توں دوجے دیس اپڑن بارے دسیا – ترجمے دا ول کیہ سی اتے بدھ مت نے کویں اپنے آپ نوں مختلف سنسکرتیاں وچ ڈھالیا – تے مینوں شتابی ہی احساس ہویا کہ ایہو کجھ ہی تے میں تفصیل نال جاننا چاہناں واں۔

فیر جدوں پرنسٹن یونیورسٹی نے ایشیا بارے جانکاری دے شعبہ وچ اک نواں پروگرام چالو کیتا، تے میں اوس وچ داخلے دی عرضی بھری تے مینوں چین بارے شکشا دے حصے وچ داخلہ مل گیا۔ مینوں ایہ جانن دی بڑی تاہنگ سی کہ بدھ مت چین کس طراں پوہنچیا، ایس اوپر چینی سنسکرتی دا کیہ اثر ہویا، اتے مڑ کے چینی فلسفے اوپر بدھ مت دا کیہ اثر ہویا۔ میں ایہ وی جاننا چاہنداں ساں کہ روز دی زندگی وچ بدھ مت اوپر کویں عمل ہوندا اے۔ پرنسٹن ہون ویلے مینوں ایہ پتہ نئیں سی کہ گیشے وانگیال جو کہ روس دے وولگا علاقے دے کالمک منگول گیشے سان اتے اوہ امریکہ وچ پہلی تبتی-منگول خانقاہ دے آگو سان، اوہ میرے نیڑے ہی رہندے سان۔ میں ایہو ہی کر سکدا ساں کہ ایس گل دا ٹیوا لاوندا کہ بدھ متی شکشا موجب وچار تے کرم کس طراں ہوندے نیں۔

۱۹۶۵ وچ میں ہارورڈ یونیورسٹی وچ دورلے پورب دیاں زباناں وچ ایم اے کرن لئی داخلہ لیا، اچیچ وسطی یُگ دے چینی فلسفے اتے تاریخ دے مضمون اوپر۔ پہلا سال گزرن مغروں، میں فیصلہ کیتا کہ میں سنسکرت سکھاں اتے بھارتی بدھ مت دا ڈوہنگا مطالعہ کراں، ایہ جانن لئی کہ ایہ (بدھ مت) چین کویں اپڑیا۔ تاں میں سنسکرت بھاشا اتے بھارتی فلسفہ پڑھنا شروع کر دتا۔ پی ایچ ڈی کرن لئی میں دورلے پورب دیاں زباناں اتے سنسکرت تے بھارتی جانکاری دے شعبیاں دی اکٹھی سند حاصل کیتی۔

۱۹۶۷ وچ جدوں میں اپنی بھارتی بدھ مت دی شکشا لین ویلے تبتی زبان پڑھنی شروع کیتی، اوس ویلے مینوں گیشے وانگیال بارے پتہ لگا تے میں جدوں وی اپنے گھر والیاں نوں ملن نیوجرسی گیا، میں اوس نوں ملن وی گیا۔ بدقسمتی نال ہارورڈ اینی دور سی کہ میرے لئی ایس مہان گورو کولوں شکشا لینا ممکن نئیں سی۔ پر گیشے وانگیال دا اک شاگرد رابرٹ تھرمن جو کہ تبتی رواج دے مطابق بدھ متی راہب بنن والا پہلا پچھمی شخص سی، ہارورڈ وچ میرا جماعتی سی۔ اوس نے مینوں تقدس مآب دلائی لاما بارے دسیا تے ایہ وی دسیا کہ بھارت دے تبتی مہاجراں وچ بدھ مت اک جیوندا جاگدا دھرم اے۔ اوس نے مینوں اپنے بھارت وچ ودیا لین بارے دسیا اتے ایہ یقین دوایا کہ جے میں چاہنواں تے میں وی ایہ کم کر سکاں دا۔ مینوں ہور کجھ نئیں سی چاہیدا۔ میں بھارت جا کے تبتیاں نال رل کے پی ایچ ڈی دا مقالہ لکھن لئی پرکھ پرچول کرن لئی فل برائٹ وظیفے دی عرضی پا دتی۔ مینوں وظیفہ مل گیا اتے میں ۱۹۶۹ وچ بھارت ٹُر گیا۔

دھرم شالہ وچ میری ملاقات تقدس مآب دلائی لاما اتے اوہناں دے استاداں نال ہوئی، تے میں ایس گل توں بڑا متاثر ہویا کہ ایہ لوک جس گل نوں مندے سان اتے جس اوپر عمل کردے سان اوہ اک سچ سی۔ ۱۹۶۰ دے دھاکے وچ امریکی یونیورسٹی وچ بدھ مت بارے شکشا نری تاریخ اتے زبان بارے لکھتاں دی پرکھ پرچول بارے ہوندی سی۔ ایہ بڑا سُکا مضمون سی تے انج لگدا سی اسی کسے صدیاں پرانی شے بارے پڑھ رہے ساں جویں پراچین مصر دے دھرم، پر جس دا اج کوئی وجود نئیں۔ پر بھارت وچ بدھ مت اک جیوندا جاگدا دھرم سی۔ ہُن میں ایہناں کتابی پڑھاکوواں کولوں سکھن دی تھاں، جنہاں نوں دھرم دا کوئی ذاتی تجربہ نئیں سی، اوہناں لوکاں کولوں پیا سکھدا ساں جو بدھ فلسفے نوں جاندے سان اتے اوس اوپر عمل کردے سان۔ ایہ تعلیم خود مہاتما بدھ توں لے کے متواتر گورو توں چیلے راہیں ہن تیکر لگی آئی ہے۔ ایس لئی کُل ایہ کرن دی لوڑ سی کہ میرے آلے دوالے جیہڑے گورو سان اوہناں کولوں سکھن لئی آپوں ہی راضی ہو جاواں۔ ایہ بڑی خوشی والی گل سی۔ ہن میں نہ صرف ایہ تک رہیا ساں کہ بدھ مت اک سنسکرتی توں دوجی ول جاوندیاں ہوئیاں کویں بدلی ہویا، سغوں ہن بدھ مت نوں بطور اک جیوندے جاگدے فلسفے اتے دھرم دے روپ وچ وی تک رہیا ساں جس اوپر میں چل وی سکدا ساں۔

میں اپنی پی ایچ ڈی دی پرچول لئی اک مہان لاما (روحانی مرشد) گیشے نگاوانگ درگئیے کولوں سبق لینا شروع کیتا۔ ایدے نال نال میں بدھ مت اوپر عمل وی شروع کر دتا۔ دو ورہے مغروں تقدس مآب دلائی لاما نے دھرم شالہ وچ تبتی لکھتاں اتے ذخیریاں دے کتاب گھر دی بنیاد رکھی، اتے میرے استاد نوں آکھیا کہ اوہ اوتھے بدیسیاں نوں بدھ فلسفے اتے مراقبے دی شکشا دیون کرن۔ اوہناں نے دو جوان لامے شرپا اتے خملنگ رنپوچے نوں، جنہاں نے گیشے وانگیال دی نگرانی ہیٹھ امریکہ وچ انگریزی بھاشا پڑھی سی، اتے جنہاں نال رل کے میں پہلاں ہی کجھ لکھتاں دا ترجمہ تقدس مآب لئی کر رہیا ساں، آکھیا کہ اوہ ترجمے دا کم کرن۔ میں تقدس مآب نوں پُچھیا کہ میری مدد دی لوڑ ہے، اتے اوہنا نے آکھیا، "ہاں، پر پہلاں امریکہ واپس جا، اپنا مقالہ (ِیونیورسٹی) دے حوالے کر، اتے اپنی سند لے۔"

اپنا مقالہ جمع کران مغروں میں یونیورسٹی وچ پڑھان دی پیشکش دا شکریہ ادا کیتا اتے گیشے درگئیے کولوں ہور وِدیا لین لئی بھارت مُڑ آیا۔ اساں کجھ ہور لکھت ترجمے دا کم کیتا، تے جویں میری تبتی بول چال بہتر ہوئی میں ایس مہان لاما دا التھاوا بن گیا جو کہ ہن میرے اصل استاد بن گئے سی۔ ایہ سان تسنژاب سرکونگ رنپوچے جو کہ تقدس مآب دلائی لاما دے نائب استاد اتے استاد مناظرہ سنگی ساتھی سان۔ میں سرکونگ رنپوچے نال بطور مترجم دے درس دین دے دو جگتائی سفر کیتے۔ ایس مغروں ۱۹۸۳ وچ مہان گورو فوت ہو گیا، اتے مختلف ملکاں دے بدھ متی مرکزاں توں مینوں درس دین دے سدے آون لگ پئے۔

جدوں دا میں بھارت آیا، مینوں ایہ گل بڑی سری کہ بدھ مت روز دی حیاتی بارے نہ صرف عملی راہ وکھاوندا ہے سغوں میرے اجیہے سوالاں دا جواب وی دیندا ہے جنہاں دا پہلاں میرے کول کوئی جواب نئیں سی۔ ایہ سوال انج دے سان،"میری حیاتی انج کیوں سی؟ میری حیاتی وچ جو کجھ ہویا انج کیوں ہویا؟" بدھ مت دا کرم دا فلسفہ میرے ایہناں سوالاں دا جواب سی۔ مینوں ایہ گل جان کے بڑی خوشی ہوئی کیوں جے ایس توں مینوں اوس دی سمجھ آئی جو کجھ میرے نال ہنڈیا ورتیا سی۔ ایس توں علاوہ، بدھ مت من دا اک نرول روپ پیش کردا اے کہ من کویں کم کردا اے۔ نالے، جدوں اسی ہر روز دی حیاتی دے مسٔلیاں نوں حل کرن لئی بدھ مت دے ول ورتنے آں، تے اوہناں دے کارآمد نتیجے موہرے آوندے نیں۔ مینوں ایس گل توں بڑی ہلاشیری ملی کہ میں ٹھیک راہ پھڑی سی جو مینوں چنگی طراں سردی سی۔

ترجمہ اتے لکھائی پڑھائی کردیاں ہویاں، میں جو کجھ بدھ مت کولوں سکھیا اے اتے ایہ کس طراں اک سنسکرتی توں دوجی وچ پھیلیا، میں ایس تعلیم نوں ورتن دی کوشش کرنا واں۔ میرے مطالعے نے مینوں ایہ دسیا ہے کہ جے اسی بدھ مت نوں پچھم اتے اجوکے سماجاں وچ لیاونا چاہنے آں تے سانوں کنّاں گلاں دا دھیان کرنا چاہیدا اے۔ ایس گل دی جانکاری رکھدیاں ہویاں کہ پشلے یگاں وچ بدھ مت کویں نویں سماجاں وچ رچ وس گیا، میں آس رکھنا واں کہ میں ایس نوں اجوکے جگ دے دوجے دیساں وچ پھیلان وچ سہائتا دے سکنا واں۔