Я рады, што ў Глазга адбудзецца Канферэнцыя ААН па змяненні клімату (КС-26 РКЗК ААН), на якой будзе абмяркоўвацца надзвычайная кліматычная сітуацыя, з якой мы сутыкаемся сёння.
Глабальнае пацяпленне – гэта рэальнасць, якая патрабуе ад нас неадкладных дзеянняў. Нікому не пад сілу змяніць мінулае. Але мы ўсе можам унесці свой уклад у пабудову лепшай будучыні. Мы нясем адказнасць перад сабой і перад больш чым сямю мільярдамі чалавек, якія жывуць на нашай планеце, за тое, каб усе мы маглі працягваць жыць у міры і бяспецы. З надзеяй і рашучасцю мы павінны клапаціцца пра ўласнае жыццё і жыццё нашых суседзяў.
Нашы продкі лічылі Зямлю багатай і шчодрай, і ў гэтым яны мелі рацыю. Але што важней, Зямля – наш адзіны дом. Мы павінны абараняць яго не толькі для сябе, але і для будучых пакаленняў, а таксама для незлічоных відаў жывёл і раслін, з якімі мы разам жывем на гэтай планеце.
Тыбецкае нагор'е часта называюць «трэцім полюсам» за найбуйнейшыя запасы снегу і лёду, параўнальныя з запасамі Паўночнага і Паўднёвага полюсаў. У Тыбеце бяруць пачатак некаторыя з найбуйнейшых рэк свету, такія як Брахмапутра, Ганг, Інд, Меконг, Салуін, Хуанхэ і Янцзы. Гэтыя рэкі – аснова жыцця для больш чым двух мільярдаў чалавек ва ўсёй Азіі, яны служаць крыніцай пітной вады, выкарыстоўваюцца для арашэння ў сельскай гаспадарцы і вытворчасці электраэнергіі. Раставанне шматлікіх ледавікоў Тыбету, будаўніцтва плацін і адвод вады ад рэчышчаў рэк, паўсюднае знікненне лясоў навочна паказваюць, як грэбаванне навакольным асяроддзем у адной вобласці можа пацягнуць за сабой наступствы практычна паўсюль.
Сёння мы павінны паклапаціцца пра будучыню, звяртаючыся не да малітваў, выкліканых страхам, але дзейнічаючы з рэалізмам, на аснове навуковага разумення. Насельнікі нашай планеты ўзаемазалежныя як ніколі раней. Усё, што мы робім, уплывае на нашых субратоў-людзей, а таксама на незлічоныя віды жывёл і раслін.
Мы, людзі, адзіныя істоты, здольныя разбурыць планету. Але менавіта мы больш за іншых здольныя яе абараніць. Мы павінны вырашаць праблемы змянення клімату на ўзроўні міжнароднага супрацоўніцтва дзеля ўсеагульнага дабра. Але і на індывідуальным узроўні мы павінны рабіць усё, што ў нашых сілах. Нават у нязначных штодзённых дзеянняў – ад карыстання вадой да ўтылізацыі таго, што нам больш не трэба, – ёсць наступствы. Мы павінны зрабіць клопат пра навакольнае асяроддзе часткай свайго паўсядзённага жыцця і прымяняць тое, чаму можа навучыць нас навука.
Мяне натхняе, што наша маладое пакаленне патрабуе канкрэтных дзеянняў у барацьбе са змяненнем клімату. Гэта ўсяляе некаторую надзею на будучыню. Вельмі важныя намаганні маладых актывістаў, такіх як Грэта Тунберг, якія заклікаюць нас больш уважліва прыслухоўвацца да навукоўцаў і дзейнічаць у адпаведнасці з навуковымі дадзенымі. Паколькі іх пазіцыя рэалістычная, мы павінны іх заахвочваць.
Я пастаянна падкрэсліваю, што важна падтрымліваць пачуццё адзінства ўсяго чалавецтва, кажу пра тое, што кожны чалавек – частка гэтага вялікага цэлага. Для пагрозы глабальнага пацяплення і змянення клімату няма дзяржаўных межаў, яна закранае ўсіх нас.
Паколькі мы ўсе стаім перад тварам гэтага крызісу, нам зусім неабходна дзейнічаць у духу салідарнасці і супрацоўніцтва, каб змякчыць яго наступствы. Спадзяюся і малюся, што нашы лідары збяруцца з сіламі і распачнуць калектыўныя дзеянні, каб пераадолець гэтую надзвычайную сітуацыю, а таксама акрэсляць крайнія тэрміны для змяненняў. Мы павінны дзейнічаць, каб зрабіць гэты свет больш бяспечным, зялёным і шчаслівым.
З малітвамі і добрымі пажаданнямі,
Далай-лама.
31 кастрычніка 2021 г.