Што такое прыбежышча?

Кожны з нас шукае сэнс жыцця. Хтосьці спрабуе ўбачыць яго ў кар'еры, хтосьці – у прытрымліванні моды, хтосьці – у падарожжах у далёкія краіны. Але ў канчатковым рахунку кар'ера заканчваецца пенсіяй, мода пастаянна змяняецца, а адпачынак непрыкметна пралятае. Нішто з гэтага не прыносіць пастаяннага задавальнення ці шчасця. Выбіраючы з мільёна варыянтаў, даступных у сучасным свеце, матэрыяльных і духоўных, мы аказваемся збітымі з панталыку: чаму сябе прысвяціць?

Будыйскі прыстанак азначае, што мы знаходзім асэнсаваны напрамак. Што гэта за напрамак? Працаваць над сабой, пераадольваючы ўсе свае недахопы і цалкам раскрываючы свой патэнцыял, каб найлепшым чынам дапамагаць сабе і іншым. Будыйскі прыстанак абараняе нас не толькі ад часовых праблем, такіх як нуда, голад ці стрэс. Гэта не знешнія змены: не трэба апранаць асаблівае адзенне ці мяняць прычоску. Будыйскі прыстанак азначае працаваць над станам свайго розуму і паглыбляць разуменне таго, што дае нам адчуванне сэнсу жыцця і што прыносіць нам шчасце цяпер і будзе прыносіць шчасце ў будучыні. Карацей кажучы, будыйскі прыстанак абараняе нас ад пакут.

Звычайна ў будызме выкарыстоўваецца фраза «прымаць прыстанак» ці «ісці да прыстанку», таму што гэта актыўны працэс. Гэта вельмі вялікі крок, таму што мы прымаем рашэнне прысвяціць сябе будыйскаму шляху. Навошта гэта трэба? Калі мы разумеем чалавечую прыроду – што ўсе мы шукаем шчасця і задавальнення і ніхто з нас не хоча пакутаваць, – трэба пастарацца знайсці тое, што нам у гэтым дапаможа. У будызме мы звяртаемся па прыстанак да Трох Каштоўнасцей.

Тры Каштоўнасці – гэта Буда, Дхарма і Сангха. 

Мы прымаем прыстанак у Будзе, таму што гэта прасветлены настаўнік, які паказвае шлях не проста да асэнсаванага жыцця, але і да канчатковага вызвалення ад пакут. Ён вучыў, што розум па сваёй прыродзе чысты, а ўсё наша памыленне і адмоўныя эмоцыі можна з дапамогай спачування і мудрасці ліквідаваць назаўжды, так што яны ніколі не вернуцца. Дхарма – гэта вучэнне Буды пра тое, як гэтага дасягнуць. Прымаючы прыстанак, мы звяртаемся да розных будыйскіх метадаў і выкарыстоўваем іх, каб спраўляцца з тымі ці іншымі жыццёвымі цяжкасцямі. Сангха – гэта манахі, манахіні і нашы спадарожнікі на будыйскім шляху. Тыя з іх, хто практыкуе вучэнне Буды па-сапраўднаму, выступаюць у ролі ўзораў для пераймання і натхняюць нас ісці ўсё далей і далей.

Прысвячаючы сябе будыйскаму шляху, мы не ізалюем сябе ад сяброў і грамадства. На самай справе, прымаючы прыстанак у Трох Каштоўнасцях, мы не проста напаўняем жыццё сэнсам: мы становімся больш адкрытымі і пачынаем бачыць, чым можам быць карыснымі людзям вакол і свету ў цэлым.

Прыстанак у Будзе, Дхарме і Сангхе дапаможа нам стаць менш заблытанымі. Нам больш не трэба шукаць духоўны шлях, і, хоць нам, вядома, патрэбны пэўны ўзровень матэрыяльнага камфорту, мы ўсведамляем, што на матэрыяльны дабрабыт нельга спадзявацца: ён не прыносіць вечнага шчасця. Шчыра прытрымліваючыся будыйскіх прынцыпаў, мы вызваляемся ад стрэсу. У нас з'яўляецца больш часу на тое, што па-сапраўднаму важна, – на тое, каб стаць больш шчаслівымі і здаровымі на эмацыйным узроўні.

Вось чаму прыстанак – актыўны і бесперапынны працэс. Трэба працаваць над гэтым пастаянна. Недастаткова проста паверыць у Буду і маліцца яму, як калі б ён быў божаствам. Нашы будыйскія сябры таксама не зробяць нашу працу за нас. Вось чаму гаворыцца, што вышэйшы прыстанак – гэта вучэнне Буды, гэта значыць Дхарма. Нават калі верыць у Буду і ў мноства мудрых і спагадлівых будыйскіх сяброў, мы не зможам адчуць усіх пераваг прыстанку, калі самі не будзем прытрымлівацца вучэння Дхармы і прымяняць яго. Калі мы будзем прытрымлівацца асноўных будыйскіх прынцыпаў – не прычыняць шкоды іншым, удзельнічаць у карысных справах і ўтаймоўваць уласны розум, – без сумневаў, гэта дасць нам адчуванне сэнсу жыцця.

Хоць ёсць асаблівыя цырымоніі, пасля якіх фармальна пачынаецца наш будыйскі шлях, прысвяцім мы сябе гэтаму шляху ці не – залежыць ад нашага сэрца. Калі мы пачалі шчыра працаваць над сабой, значыць, мы па-сапраўднаму прынялі прыстанак.