Асабістая сфера
Увага і самасвядомасць
Назіранне за целам і адчуваннямі
- Уважлівасць да таго, што адбываецца ў нашым целе.
- Уважлівасць да станаў павышанай і паніжанай актыўнасці (неспакою, гневу, дрымотнасці, дэпрэсіі і гэтак далей).
- Выяўленне збалансаванага стану цела.
Назіранне за эмоцыямі і пачуццямі
- Уважлівасць да свайго розуму, практыка памятавання і іншыя практыкі.
Бачанне карты розуму
- Здольнасць вызначаць эмоцыі і іх якасці, а таксама тое, што іх выклікае і ўзмацняе.
- Здольнасць пазнаваць разбуральныя эмоцыі і працаваць з імі да таго, як яны выйдуць з-пад кантролю.
Спачуванне да сябе
Разуменне эмоцый у правільным кантэксце
- Выкарыстанне крытычнага мыслення, каб зразумець сувязь эмоцый з нашымі каштоўнасцямі, патрэбамі і чаканнямі.
- Прызнанне ўласнай каштоўнасці і развіццё самапавагі і ўпэўненасці ў сабе.
Прыняцце сябе
- Здабыццё рэалістычнай перспектывы адносна нашых абмежаванняў і патэнцыялу.
- Развіццё ўстойлівасці, сціпласці і смеласці.
- Разуменне таго, што расчараванне і стрэс – натуральная частка нашага жыцця.
Самакантроль
Балансіроўка цела (прывядзенне нашага фізічнага цела ў актыўны, жыццяздольны і збалансаваны стан)
- Задзейнічанне рэсурсаў, калі мы абапіраемся на тое, што ёсць у нашым жыцці, напрыклад на сябра, любімае месца або прыемныя ўспаміны.
- Зазямленне, калі мы абапіраемся на тое, што дае пачуццё апоры і падтрымкі.
- Фізічная актыўнасць, напрыклад ёга, тай-цзы, слуханне музыкі, маляванне або медытацыя.
Кагнітыўны кантроль і кантроль за імпульсамі
- Паляпшэнне навыкаў, звязаных з увагай, каб падтрымліваць ўважлівасць без адцягненняў.
Эмацыйная навігацыя
- Развіццё праніклівасці ў дачыненні да эмоцый, якая дазваляе разумець, якія эмоцыі карысныя, а якія шкодныя.
- З'яўленне – на аснове гэтай праніклівасці – пачуцця смеласці і ўпэўненасці ў сабе, таму што мы можам кіраваць сваімі эмацыйнымі станамі замест таго, каб аказвацца пад іх уладай.
Грамадская сфера
Міжасобасная ўсвядомленасць
Назіранне за сацыяльнай сітуацыяй
- Разуменне таго, што мы сацыяльныя істоты.
- Усведамленне таго, што іншыя адыгрываюць у нашым жыцці важную ролю.
Назіранне за аспектамі, агульнымі для нас і іншых
- Разуменне, што ў іншых таксама ёсць эмацыйны свет, як і ў нас.
- Бачанне, што ўсе мы падобныя: у нас ёсць жаданні, патрэбы і страхі.
- Павага таго, што жаданні, патрэбы і страхі ў розных людзей адрозніваюцца.
Павага разнастайнасці і адрозненняў
- Назіранне за тым, што ў кожнага з нас ёсць індывідуальны жыццёвы вопыт, які на нас уплывае.
- Разуменне таго, што гэтыя адрозненні могуць нас аб'ядноўваць, замест таго каб раз'ядноўваць.
Спачуванне да іншых
Разуменне пачуццяў і эмоцый іншых у правільным кантэксце
- Разуменне таго, што дзеянні іншых матываваныя рознымі эмоцыямі, якія ўзнікаюць з патрэбаў.
- Рэагаванне на дзеянні людзей са спачуваннем, а не з гневам і асуджэннем.
Разуменне важнасці дабрыні і спачування і іх развіццё
- Даследаванне таго, чым з'яўляецца спачуванне і чым яно не з'яўляецца.
- Прызнанне карысці спачування; жаданне яго развіваць.
Разуменне важнасці іншых этычных якасцяў і іх развіццё
- Бачанне таго, што адны толькі матэрыяльныя даброты не могуць задаволіць усе нашы патрэбы.
- Даследаванне ўнутраных якасцяў, якія будуць карысныя ў нашым жыцці.
- Разважанне пра недахопы эгаізму.
- Развіццё эмпатыі да іншых і прабачэння.
Навыкі, неабходныя для ўзаемаадносін
Эмпатычнае слуханне
- Слуханне іншых з адкрытым розумам.
- Практыка практыкаванняў на «глыбокае слуханне» – калі мы слухаем іншых, не каментуючы і не выносячы суджэнняў.
Пісьменная камунікацыя
- Развіццё здольнасці мець зносіны прадуктыўна, каб наша ўзаемадзеянне з іншымі людзьмі натхняла і нас, і іх.
- Вядзенне дэбатаў з сябрамі, падчас якіх мы прымаем той бок, з якім звычайна не згодныя.
Дапамога іншым
- Удзел у грамадскай працы, праца добраахвотнікам і проста добрыя справы.
Трансфармацыя канфліктаў
- Развіццё навыку паспяховай навігацыі па канфлікце.
- Развіццё ўнутранага спакою – асновы спакойнага ўзаемадзеяння з іншымі.
Глабальная сфера
Усведамленне ўзаемазалежнасці
Разуменне ўзаемазалежных сістэм
- Разуменне таго, што ўзаемазалежнасць – натуральны закон і рэальнасць чалавечага жыцця.
- Бачанне нашай няздольнасці выжываць без іншых.
Індывіды ў кантэксце сістэм
- Развіццё шчырай ўдзячнасці да іншых.
- Развіццё глыбокага ўсведамлення свайго патэнцыялу ўплываць на жыццё іншых людзей.
- Развіццё накіраванасці рабіць дзеянні, якія прывядуць да грамадскага дабрабыту.
Усведамленне нашай прыналежнасці да чалавецтва
Прызнанне ўсеагульнай роўнасці
- Усведамленне таго, што ўсе людзі ва ўсіх краінах свету роўныя ў сваім жаданні быць шчаслівымі і не пакутаваць.
- Пашырэнне дыяпазону нашай эмпатыі, каб уключыць у яго людзей, якіх мы не адносім да «сваіх».
Усведамленне таго, як сістэмы ўплываюць на дабрабыт
- Аналіз культурных, палітычных і сацыяльных сістэм, якія ўплываюць на нас, прасоўваючы пазітыўныя каштоўнасці або пагаршаючы няроўнасць і праблематычныя перакананні.
Грамадскі і глабальны ўдзел
Наш патэнцыял да эфектыўнага і пазітыўнага змянення грамадства і свету
- Разуменне таго, што ў нас ёсць не толькі абмежаванні, але і велізарныя здольнасці.
- Бачанне таго, што невялікія асабовыя змены могуць унесці свой уклад у глабальныя перамены.
Удзел у вырашэнні грамадскіх і глабальных праблем
- Разуменне сістэм, у якіх мы жывём, і іх складанасці.
- Ацэнка кароткатэрміновых і доўгатэрміновых наступстваў нашых дзеянняў.
- Мінімізацыя ўплыву негатыўных эмоцый і забабонаў.
- Развіццё адкрытасці, гатоўнасці супрацоўнічаць і інтэлектуальнай сціпласці.
- Узважванне пераваг і недахопаў кожнага варыянту дзеяння.
Калі вы хочаце даведацца больш, прачытайце поўнае апісанне прынцыпаў праграмы СЭЭ, а таксама пазнаёмцеся з іншымі праграмамі Цэнтра сузіральных навук і этыкі, заснаванай на спачуванні.