Бясалгал барамид (төвлөрөл): Дхяанапарамита

Бидний сэтгэл хаа сайгүй сарнисан байдаг. Бүр нэг зүйл дээр төвлөрөхийг хүсэх үед ч бид ухаалаг утсанд зогсолтгүй ирэх мэдэгдлүүдэд, эсвэл ирээдүйд болно хэмээн олон зүйлийг зохион бодох бодолд тасралтгүй анхаарал сарниж байдаг. Бидний сэтгэл хөөрч эсвэл гутарч ялангуяа сэтгэл зовнил, айдсаар дүүрэн үед энэ нь бидэнд анхаарлаа тогтвортой төвлөрүүлэх боломж олгодоггүй. Бясалгал барамидаар, сэтгэл болон сэтгэл хөдлөлийн бүрэн тогтвортой байдлаар бид аливаа эерэг зүйлийг хийж гүйцээхэд өөрийн бүхий л чадварыг ашиглаж чадна.

Удиртгал

Чанадад хүрэхүйн зургаан хандлагын (барамид) тав дахь нь төвлөрөл буюу сэтгэлийн тогтвортой байдал. Үүгээр бид өөрсдийн хүссэн хугацаанд нэг эерэг сэтгэл хөдлөл болон гүн ойлголтоор ямар нэг зүйл дээр өв тэгш төвлөрч чаддаг. Бидний сэтгэл сэтгэлийн тайван байдал алдагдуулдаг сэтгэл хөдлөлөөс шалтгаалан (ялангуяа дур хүсэл татдаг зүйлүүдээс шалтгаалан) сарнин догшрох эсвэл живэхээс бүрэн салсан байна. Сэтгэлийн хурц чадамжаар бидний энерги төвлөрөн тогтож сэтгэл хяналтгүй байхаа больдог. Бид сэтгэл сэргэм боловч тайван байдлыг сэтгэл болон бие махбодын аль аль түвшинд мэдэрч эхэлнэ. Сэтгэлийн тайван байдал алдагдуулах бодлууд эсвэл гадаад сэтгэл хөдлөлүүдийг сэтгэлээс авч хаях үед бий болдог ер бусын сэтгэлийн тунгалаг байдлыг бид мэдэрнэ. Энэхүү тунгалаг, амгалан төлөвт шунахгүйгээр бид түүнийг өөрсдийн хүсэж байгаа аливаа эерэг зорилгоо гүйцээхэд ашиглаж болно.

Чанадад хүрэхүйн сэтгэлийн тогтворыг дотор нь хуваах хэд хэдэн хэлбэр байна – мөн чанарын, зүгийн (төрлийн), чадлын (үүргийн) үүднээс ялгана.

Төвлөрлийг мөн чанарын үүднээс ялгах нь

Чанадад хүрэхүйн сэтгэлийн тогтворын төрлүүдийг ангилах нэг хэлбэр нь түүнийг төлөвшүүлсэн хүний эрдмийн түвшингээр ялгах явдал. Бид бясалгал (төвлөрөл) барамидыг дараах байдлаар ялгаж болно. Үүнд:

  • Эгэл төрөлхтөн – хоосон чанарыг хараахан шууд онож таниагүй төрөлхтөн
  • Ертөнцөөс гэтэлсэн төрөлхтөн – хоосон чанарыг шууд онож танисан хутагт төрөлхтөн

Хоосон чанарыг өчүүхэн ч атугай таньсан тэдгээр төрөлхтөнүүд сэтгэлийн тайван байдал алдагдуулдаг хандлагуудын зарим түвшинг сэтгэлээсээ арилгасан байдаг. Иймд тэдний хувьд сэтгэл хөдлөлийн саадаас шалтгаалан өдөр тутмын амьдралд төвлөрлийн барамидыг хэрэглэж чадахгүй байх аюул бага байна.

Видео: Доктор Алан Валас  — “Анхаарлын үргэлжлэх хугацаа ба орчин үеийн хүүхдүүд”
Хадмал орчуулыг эхлүүлэхийн тулд видео хэсгийн баруун доод булан дахь “CC” тэмдэглэгээг дарна уу. Хадмал орчуулгын хэл солих бол “Settings”, дараа нь “Subtitles” тэмдэглэгээг дарж хэлийг сонгоно.  

Төвлөрлийг зүгийн (төрлийн) үүднээс ялгах нь

Энэ ангилал нь чанадад хүрэхүйн төвлөрөлд хичээх үед хүрэхийг зорьж буй тэр зүйлээр ангилагдана. Бидний төвлөрөл дараах зүйлд хүрэхэд чиглэсэн байж болно. Үүнд:

  • Шаматха – сэтгэлийн нэг эерэг төлөв дээр хэдий хугацаанд бид төвлөрөхийг хүсэх тэр хугацаанд төвлөрч чадах бие болон сэтгэлийн амгалан бүхий, сэтгэлийн живэл, догшрол үгүй тайван, тогтвортой сэтгэлийн төлөв. Энэ нь нэг болон түүнээс олон амьтан дээр тухайлбал энэрэн нигүүлсэх сэтгэл эсвэл билиг ухаанаар, мөн тухайн төвлөрлийн орны мөнх бус эсвэл зовлонгийн мөн чанар гэх мэт ерөнхий шинж чанарт бүдүүн мэдэхүйгээр төвлөрөх байдлаар сэтгэлийн нэг төлөв дээр төвлөрөх нэгэн үзүүрт сэтгэл байна.
  • Випашяана – сэтгэлийн живэл, догшрол үгүй, аливаа төвлөрлийн орны бүх нарийн хэсгүүдийг тодорхой ойлголтоор ойлгож чадах амгалан бүхий онцгой хурц мэдэхүйн сэтгэлийн төлөв. Шаматхагийн адил энэ нь энэрэн нигүүлсэх сэтгэл гэх мэт сэтгэлийн нэг эерэг төлөвөөр зарим төвөлрлийн орон дээр төвлөрөх боловч энд тухайн төвлөрлийн орны бүх нарийн хэсгүүд тухайлбал амьтны эдэлдэг бүхий л зовлонгийн төрлүүд зэрэг дээр төвлөрөх нарийн ажихуй бүхий нэгэн үзүүрт сэтгэл байна.
  • Шаматха, випашяана хосолсон – нэгэнт бид шаматхагийн төгс төлөвт хүрсэн бол дараа нь түүнийг випашяанагийн төлөвтэй хослуулах бүтээл хийнэ. Випашяанагийн төлөвт зөвхөн түүний өмнө хүрсэн байх шаматха дээр суурилж бодитой хүрнэ. Энэхүү хослол нь хүссэн төвлөрлийн орон дээр төвлөрч чадах мөн түүний бүхий л нарийн хэсгүүдийг ойлгох ойлголт басхүү тэдгээр нарийн хэсгүүдийн нарийн ажиглахуй мөн бүдүүн мэдэхүй бүхий дээрх хоёр төрлийн амгалангийн аль аль төлөв байна.

Төвлөрлийг чадлын (үүргийн) үүднээс ялгах

Нэгэнт бид чанадад хүрэхүйн төвлөрөлд хүрсэн бол энэ нь олон үр дүн гаргана. Эдгээрийг тэрхүү төвлөрлийн гүйцэтгэх үүрэг гэж тодорхойлдог. Төвлөрлийн үүргүүд нь:    

  • Энэ насанд бие сэтгэлийг амар байлгагч – бие сэтгэлийн амгалан төрж, сөрөг сэтгэл хөдлөлүүд түр намжих төлөв
  • Эрдмийг илт бүтээгч – зөн мэдэл, тийн тонилохуй, дүүргэх, сүрээр дарах зэрэг нийтийн эрдэм бүтээгч бясалгал (төвлөрөл)
  • Амьтны тусыг үйлдэгч – чанадад хүрэхүйн шагшаабад, хичээнгүйд дурдсан 11 төрлийн хүмүүст туслах түүний утгыг бүтээх бясалгал (төвлөрөл) байна.

Дүгнэлт

Хэдий илэрхий ажиглагдахгүй байж болох ч гутлаа үдэх гэх мэт хамгийн жижиг даалгавруудыг гүйцэтгэхэд ч бидэнд төвлөрөл хэрэгтэй байдаг. Бидний ихэнх нь илүү нарийн төвөгтэй зүйлүүдэд төвлөрөх чадамжтай байдаг бөгөөд номын зорилгодоо хүрэх үүднээс бид эдгээр чадваруудыг эцэст нь хүргэж болно. Бусад чанадад хүрэхүйн хандлагуудтай нэгдсэн, бодь сэтгэлийн хүчээр батадсан бидний сэтгэлийн төвлөрөл нь биднийг гэгээрлийн тэрхүү чанадад хүргэнэ.

Top