Бурханы шашны түүх

Муласарвастивада ёсны бикшү (гэлэн) хуврагийн сахил хүртээх уламжлал Төвөдөд гурван тохиолдлоор бий болж байв. Гэвч Муласарвастивада ёсны бикшүни (гэлэнмаа) хуврагийн сахил хүртээх дамжлага Төвөдөд уламжлан ирэх боломж хэзээ ч гарч байсангүй.

Тус өгүүлэл “Бурханы шашны дөрвөн ассамблей” тус бүрийг, тэдгээрийн гол зорилго, суурь болсон түүхэн нөхцөл байдлыг дүрслэн харуулна.

Олон дайн тулаантай улс орон болон хаант улсуудын хоорондын их хэмжээний улс төрийн үймээнтэй цаг үед олон хүмүүс хийгээд Бурхан багш шашны зам мөрийг эрэлхийлэгчдийн бүлэг - шраманад нэгдэж байлаа. Бурханы шашин тэр цаг үеийн таван шраманагийн тав дахь шрамана болж байв.

Теравада ёсны нэгэн Пали эх зохиолд Бурхан багш өөрийн өсөн нэмэгдэж буй шавь, дагалдагч нарын бүлгийг улс төрийн их үймээн, хэд хэдэн дайны нөхцөл байдалд төлөвшүүлэх, зохин байгуулах шаардлагатай болж байсан бэрхшээлийн тухай өгүүлсэн байдаг.

Бурхан багшийг нирваан дүр үзүүлснээс хойш хэдэн зууны туршид Бурхан шашны сүм хийдийн нийгэм 18 бүлэгт хуваагдсан. Наланда гэх мэт сүм хийдийн их сургуулиуд байгуулагдан, Их хөлгөний сургаал, тогтсон тааллууд (үзэл урсгалууд) бий болж, улмаар тарнийн сургаалыг зааж эхлэв.

Шар малгай өмсдөг Төвөдийн тэрхүү сүм хийдийн уламжлалын ёс нь XI зуунд хуврагийн сахилын шинэчлэлээр эхлэн улмаар түүнийг Гэлүгийн ёс сүм хийдийн ёсны ариун байдлын шинэчлэлийн бэлэг тэмдэг болгон улмажлалн авав.

ЗСБНХУ-ын Буриад, Халимаг, Тува улс дахь Бурханы шашны нөхцөл байдлын талаарх илтгэл (1990 оны байдлаар).

Эмэгтэй хувраг болсон анхны хүмүүс нь Бурхан багшийн нагац эгч, өөр 500 эмэгтэй шавь нарын хамт байв. Тухайн цаг үеийн нийгмээс ирж болох холимог хүйс бүхий хуврагуудын нэг орон газрын талаарх үл итгэх байдлаас шалтгаалан тэдэнд эрэгтэй хуврагуудад хүртээдэг сахилаас олон...

Төв Азиас улмаар Төвөдөөс Бурханы шашин Монголд дэлгэрсэн гурван удаагийн давалгаа болон түүний дараах Манж нарын Бурханы шашны хавчлага, коммунист дэглэмийн шахан хавчлага хийгаад шашны сэргэлтийн эхэн үеийн оролдлогууд.

XIX зууны эхээр VIII Далай лам өөрийн Намгял хийдээс Гелсе Доржэчанг Монголын голлох Дүйнхорын хийд Дэчэн Калаваг байгуулуулахаар илгээсэн. Дүйнхорын бүтээл IV, V Богд гэгээний үед Монгол даяар дэлгэрсэн байдаг.